Son Güncelleme: Ocak 2026
Satranç, yalnızca taşların hareket ettiği bir masa oyunu değildir. Satranç; sabrın, öngörünün, hata yapmama disiplininin ve doğru zamanda risk almanın oyunudur. Yüzyıllardır kralların, komutanların ve düşünürlerin oynadığı bu oyun, bugün hâlâ aynı soruyla milyonlarca kez aranıyor: Satranç nasıl oynanır?
Bu sayfa, internetteki diğer satranç yazılarından farklıdır. Burada satranç kısaca anlatılmaz. Burada satranç, tam olarak anlatılır. Bu rehberi bitiren bir okuyucu, başka bir kaynağa ihtiyaç duymaz.
Satranç Nedir?
Satranç, iki oyuncu arasında oynanan, sıralı hamlelere dayalı bir strateji oyunudur. Oyun 8×8 kareden oluşan bir tahtada oynanır ve her oyuncu oyuna 16 taşla başlar. Ancak satranç, taş sayısından çok taşların birbiriyle kurduğu ilişki üzerine kuruludur.
Satrançta şans yoktur. Zar yoktur. Gizli kart yoktur. Her şey açıktır. Kazanan, daha iyi düşünen olur.
Satranç Oyununun Amacı
Satrançta amaç, rakibin tüm taşlarını almak değildir. Amaç, rakibin şah taşını kaçamayacağı bir duruma sokmaktır. Bu duruma şah mat denir ve oyun bu noktada sona erer.
Bir oyunda çok taş kaybedip yine de kazanmak mümkündür. Çünkü satrançta önemli olan miktar değil, konumdur.
Satranç Tahtası: Oyunun Sahnesi
Satranç tahtası 64 kareden oluşur. Kareler açık ve koyu renkli olarak dizilidir. Tahtayı doğru yerleştirmek oyunun ilk kuralıdır.
- Tahtanın sağ alt köşesi mutlaka beyaz kare olmalıdır.
- Her oyuncu karşılıklı oturur.
Taşların Başlangıç Dizilimi
Her oyuncu 16 taşla başlar:
- 8 piyon
- 2 kale
- 2 at
- 2 fil
- 1 vezir
- 1 şah
Vezir her zaman kendi rengiyle aynı kareye yerleştirilir. Bu, satrançtaki düzenin simgesidir.
Satranç Taşları ve Tüm Hareket Kuralları
Piyon
Piyonlar yalnızca ileri doğru hareket eder. İlk hamlelerinde isterlerse iki kare ilerleyebilirler. Taş alırken çapraz giderler.
Bir piyon tahtanın son sırasına ulaştığında başka bir taşa dönüşür. Bu duruma terfi denir. Çoğu zaman vezir seçilir.
Kale
Kale yatay ve dikey yönde sınırsız hareket eder. Açık hatlarda çok güçlüdür ve oyunun sonlarında değeri artar.
At
At, L şeklinde hareket eder. Diğer taşların üzerinden atlayabilen tek taştır. Bu özelliği onu öngörülmesi zor kılar.
Fil
Fil yalnızca çapraz hareket eder ve başladığı rengin dışına çıkamaz. Uzun diyagonallerde rakibin dengesini bozar.
Vezir
Vezir satrançtaki en güçlü taştır. Kale ve fil gibi hareket edebilir. Ancak erken oyunda dikkatsiz kullanılırsa kolay hedef olur.
Şah
Şah her yönde bir kare gider. Şah tehdit altındaysa buna şah çekilmesi denir ve bu tehdit mutlaka ortadan kaldırılmalıdır.
Özel Hamleler ve İncelikler
Rok
Rok, şah ve kalenin birlikte yaptığı özel bir hamledir. Şahın güvenliğini sağlar. Şah ve kale daha önce oynamamış olmalıdır.
Geçerken Alma (En Passant)
Rakip piyon iki kare ilerlediğinde, hemen o hamlede çaprazdan alınabilir. Nadirdir ama geçerlidir.
Terfi
Son sıraya ulaşan piyon başka bir taşa dönüşür. Bu, oyunun kaderini değiştirebilir.
Şah, Şah Mat ve Pat
Şah tehdit altındayken oyuncu üç yoldan biriyle kurtulmak zorundadır:
- Şahı kaçırmak
- Tehdit eden taşı almak
- Araya taş koymak
Bu mümkün değilse oyun şah mat ile biter.
Eğer şah tehdit altında değil ama hamle yoksa buna pat denir ve oyun berabere biter.
Satrançta Beraberlik Durumları
- Pat
- Üç kez aynı konumun oluşması
- 50 hamle kuralı
- Yetersiz taş kalması
- Tarafların anlaşması
Satranç Stratejisinin Temel İlkeleri
- Merkezi kontrol et
- Taşlarını geliştir
- Şahını erken güvene al
- Zayıf taş bırakma
- Rakibin planını boz
Yeni Başlayanların En Sık Yaptığı Hatalar
- Aynı taşı tekrar tekrar oynamak
- Şahı ortada bırakmak
- Plansız taş almak
- Rakibin tehdidini görmemek
Satranç Terimleri Sözlüğü
- Şah: Oyunun en önemli taşı
- Şah Mat: Oyunun bitiş durumu
- Rok: Şah ve kalenin ortak hamlesi
- Pat: Hamle yokken şahın tehdit altında olmaması
- Terfi: Piyonun taş değiştirmesi
Sıkça Sorulan Sorular
Satranç kaç hamlede biter?
Satranç için belirli bir hamle sayısı yoktur. Oyun, şah mat, beraberlik veya pes ile biter.
Satrançta ilk hamleyi kim yapar?
Beyaz taşlarla oynayan oyuncu her zaman ilk hamleyi yapar.
Satranç öğrenmek zor mu?
Kurallar kolaydır. Ustalık zaman ister.
Sonuç: Satranç Bir Oyun Değil, Bir Düşünme Biçimidir
Satranç nasıl oynanır sorusunun cevabı, yalnızca kurallarda değil; bakış açısındadır. Satranç oynayan kişi, kararlarının sonuçlarını görmeyi öğrenir. İşte bu yüzden satranç, yüzyıllardır oynanmaya devam eder.