Codenames, iki takımın 5×5’lik bir kelime tahtasında casusbaşlarının verdiği tek kelimelik ipuçlarıyla kendi ajanlarını bulmaya çalıştığı, 2015’te Çek yayıncı Czech Games Edition tarafından yayınlanan bir kutu oyunudur. Kurallar tek sayfada özetlenebilecek kadar sadedir, ama doğru ipucu vermek ve yanlış kartı açma riskini hesaplamak oyunun asıl derinliğini oluşturur. Bu rehberde kutu içeriğinden tur akışına, yasak ipuçlarından Duet ve Pictures varyantlarına kadar Codenames’in tamamını adım adım anlatıyoruz.
Kutuda Neler Var?
Standart kutuda 200 kelime kartı (iki yüzünde toplam 400 farklı kelime bulunur, her oyunda 25’i kullanılır), casusbaşlarının kullandığı 40 anahtar kartı, takım renklerine göre ajan işaretleri, 7 sivil (masum) fişi ve 1 suikastçı fişi yer alır. Bir oyun turunda masaya sadece 25 kelime kartı 5×5’lik bir kare şeklinde dizilir; geri kalan kartlar bir sonraki oyunlar için kutuda bekler.
| Kart Türü | Sayı | Açıklama |
|---|---|---|
| Kelime kartı (tahtada) | 25 | 5×5 karede açık şekilde dizilir |
| Başlayan takımın ajanı | 9 | İlk hamleyi yapan takıma ait |
| İkinci takımın ajanı | 8 | Sırayı ikinci alan takıma ait |
| Sivil (masum) kart | 7 | Hiçbir takıma ait değil, tahmin sırasını bitirir |
| Suikastçı kart | 1 | Açılırsa o takım anında oyunu kaybeder |
Toplamı kontrol edelim: 9 + 8 + 7 + 1 = 25, yani tahtadaki her kelime bu dört kategoriden birine aittir. Hangi kartın hangi takıma, sivile veya suikastçıya ait olduğunu yalnızca iki casusbaşı, kendi ellerindeki anahtar kartına bakarak bilir; diğer oyuncular tahtayı sadece düz kelimeler olarak görür.
Kurulum: Casusbaşı ve Tahta Nasıl Hazırlanır?
- Oyuncular iki takıma ayrılır ve her takım bir casusbaşı (spymaster) seçer; geri kalan oyuncular o takımın “saha ajanı” (tahmin eden taraf) olur.
- 25 kelime kartı karıştırılıp masaya 5×5 kare şeklinde, kapalı bir düzen olmadan, herkesin görebileceği şekilde dizilir.
- Anahtar kartlarından biri rastgele seçilip iki casusbaşının ortasına, sadece onların görebileceği bir standın arkasına yerleştirilir. Bu kart, tahtadaki 25 kelimenin hangisinin hangi takıma, sivile veya suikastçıya ait olduğunu gösteren haritadır.
- Anahtar kartındaki renk dağılımına göre başlayan takım belirlenir: 9 ajanlı renk her zaman ilk hamleyi yapar, diğer takımın 8 ajanı vardır.
Codenames Nasıl Oynanır? Tur Akışı
Sıra kendisinde olan casusbaşı, takım arkadaşlarına tek bir kelime ve bir sayıdan oluşan bir ipucu verir (örneğin “hayvan, 2”). Sayı, o ipucunun kaç kelimeyi işaret ettiğini belirtir; kelime ise tahtadaki hiçbir karta ait olmayan, bağımsız bir kelime olmalıdır.
- Tahmin hakkı: Saha ajanları, verilen ipucundaki sayıya bir fazlasını tahmin edebilir (sayı+1 kuralı). Yani “hayvan, 2” ipucunda takım en fazla 3 kart açabilir; bu fazladan hak, önceki turlardan kalan bir bağlantıyı da hatırlayabilmeleri içindir.
- Zorunlu ilk tahmin: Takım, turunda en az bir kart açmak zorundadır; hiç tahmin yapmadan pas geçemez.
- Doğru tahmin: Açılan kart kendi takımının rengiyle eşleşiyorsa, casusbaşı bunu doğrular ve takım tahmin hakkı bitene kadar (veya durmayı seçene kadar) devam edebilir.
- Yanlış tahmin: Açılan kart sivil, rakip takımın ajanı veya suikastçıysa, o anda sıra rakip takıma geçer; sivil ve rakip ajan kartları sadece sırayı bitirir, suikastçı ise oyunu doğrudan kaybettirir.
- Durma hakkı: Takım, zorunlu ilk tahminini yaptıktan sonra emin olmadığı bir kart için tahmin hakkını kullanmadan turunu kendi isteğiyle bitirebilir.
Yasak İpuçları: Casusbaşı Neler Söyleyemez?
İpucu kuralları katıdır, çünkü oyunun adil kalması buna bağlıdır:
- Tek kelime, tek sayı: İpucu yalnızca bir kelime ve bir sayıdan oluşur; ek açıklama, cümle veya ikinci bir kelime eklenemez.
- Tahtadaki kelimeler yasak: İpucu, tahtada açık duran 25 kelimenin hiçbiri olamaz ve bu kelimeleri içeremez (örneğin tahtada “balık” varsa “balıkçı” ipucu olarak verilemez).
- Sessel ipucu yok: Kelimenin okunuşuna, hecesine veya “kafiyeli” ilişkisine dayanan sesli ipuçları önerilmez; ipucu anlam bağlantısına dayanmalıdır.
- Hiçbir ek işaret yok: Parmakla gösterme, mimik, ses tonuyla vurgulama gibi sözel olmayan yönlendirmeler yasaktır.
Oyun Ne Zaman Biter?
Codenames iki şekilde sona erer: Bir takım kendi ajanlarının tamamını (9 veya 8 kart, hangi takım olduğuna göre) doğru tahmin ederse o takım kazanır. Herhangi bir takım tahmin sırasında suikastçı kartını açarsa, o takım anında ve kesin olarak oyunu kaybeder — kaç ajan bulunduğunun bir önemi kalmaz. Bu yüzden suikastçı riski, hem ipucu verirken hem tahmin yaparken oyunun en belirleyici gerilim noktasıdır.
Codenames Varyantları
2 Kişiyle Nasıl Oynanır? Codenames Duet
Standart Codenames’in kutusunda 2–8+ oyuncu yazar, ama rekabetçi oyun iki takım ister. 2–3 kişi için kural kitabı, tek takımın tahtaya karşı oynadığı işbirlikçi bir varyant tarif eder. Ayrıca yayıncı, iki kişiye özel işbirlikçi (rekabetçi değil) bir versiyon olan Codenames: Duet‘i piyasaya sürdü. Duet’te iki oyuncu aynı 25 kelimelik tahtada, her biri kendi anahtar kartına bakarak sırayla ipucu verir; tahtada toplam 15 ajan bulunur ve bunların 3’ü iki oyuncunun anahtar kartında da ortak işaretlidir. Amaç, belirli bir tur sayısı bitmeden tüm ajanları bulmaktır; suikastçı kartlarından biri açılırsa oyun anında kaybedilir.
Codenames: Pictures
Codenames: Pictures, kelime kartları yerine görsellerin kullanıldığı bir versiyondur. Tahta 5×5 yerine 5×4, yani 20 karttan oluşur; ipucu verme, tahmin sayısı ve suikastçı kuralları temel oyunla aynıdır. Görsellerin soyut ve çok anlamlı olması, ipucu vermeyi kelime versiyonuna göre daha görsel-çağrışımsal bir hale getirir.
Türkçe Baskı Var mı?
Evet, Codenames’in resmi Türkçe dilinde bir baskısı bulunuyor ve Türkiye’de Goblin Oyun Kulübü ve D20 Masaüstü Oyun Kulübü gibi mağazalar üzerinden satılıyor. Kurallar, kart sayıları ve oyun akışı orijinal İngilizce baskıyla birebir aynıdır; değişen tek şey tahtadaki 400 kelimenin Türkçeye çevrilmiş olmasıdır.
Olasılık Kutusu: Suikastçıyı Açma İhtimali Ne Kadar?
Codenames’i gerilimli yapan şey, her tahminin geri dönüşü olmayan bir risk taşımasıdır. Basit bir soruyla başlayalım: Tahtadaki 25 karttan rastgele, hiçbir bilgiye dayanmadan biri açılsaydı, bunun suikastçı olma ihtimali nedir? Tahtada tek bir suikastçı kartı olduğu için cevap basit bir bölme işlemi: 1/25 = %4. Aynı mantıkla, rastgele açılan bir kartın diğer kategorilere düşme ihtimalini de hesaplayabiliriz:
| Kart Türü | Adet | Rastgele Bir Kartın Bu Türden Olma İhtimali |
|---|---|---|
| Başlayan takımın ajanı | 9/25 | %36 |
| İkinci takımın ajanı | 8/25 | %32 |
| Sivil (masum) | 7/25 | %28 |
| Suikastçı | 1/25 | %4 |
(Bu oranları Python’da doğruladık: 9/25, 8/25, 7/25, 1/25 toplamı tam olarak 1’e, yani %100’e eşitleniyor.) Elbette gerçek oyunda tahminler rastgele değil, casusbaşının ipucusuna dayanır; bu tablo sadece “hiç bilgi olmasa” durumundaki çıplak olasılığı gösteriyor ve suikastçı riskinin neden her turda hafızada tutulması gereken somut bir sayı olduğunu ortaya koyuyor.
Peki başlayan takım neden 8 değil 9 kartla oynuyor? Bunun nedeni bir dengeleme mekanizmasıdır: ilk hamleyi yapan takım, tahtayı ilk yorumlayan ve ipucu akışını başlatan taraf olduğu için hafif bir bilgi ve inisiyatif avantajına sahiptir. Kural koyucular, bu avantajı dengelemek yerine tam tersi bir yöntem seçmiş: başlayan takıma bir kart daha (dolayısıyla bulunması gereken bir ajan daha, yani teorik olarak biraz daha fazla iş) vererek iki takımın kazanma şansını birbirine yaklaştırmışlardır.
Kısa Strateji İpuçları
- Güvenli ipucu tercih edin: Bir ipucunun kaç kelimeye “biraz” uyduğuna değil, kaç kelimeye “net” uyduğuna göre sayı seçin; belirsiz bağlantılar suikastçıya giden yolu açabilir.
- Suikastçının konumunu her ipucudan önce kontrol edin: Vereceğiniz kelimenin, ekibinizin aklına suikastçı kartını da getirip getirmeyeceğini düşünmeden ipucu vermeyin.
- Fazladan tahmin hakkını riske göre kullanın: Sayı+1 kuralıyla kazandığınız ekstra tahmini sadece gerçekten eminseniz kullanın; emin değilseniz turu kendi isteğinizle bitirmek, yanlış kart açmaktan çok daha güvenlidir.
- Takım arkadaşınızın bakış açısını tahmin edin: İyi bir casusbaşı, kelimenin kendisine değil, karşısındaki takımın o kelimeyi nasıl yorumlayacağına göre ipucu seçer.
Codenames, kurallardaki sadeliğine rağmen ipucu seçimi ve risk hesabıyla derinleşen bir takım oyunu. Kelime ve ipucu temelli başka oyunlar arıyorsanız tabu kuralları, kelime türetme kuralları ve kelime zinciri kuralları rehberlerimize; görsellerle çağrışım kurmaya dayanan Dixit kurallarına ve takım içinde gizli rol taşıyan Vampir Köylü kurallarına da göz atabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Codenames kaç kişi oynanır?
Codenames iki takım halinde oynanır; kutuda 2–8+ oyuncu yazar. Rekabetçi oyun için her takımda bir casusbaşı ve en az bir saha ajanı gerekir, yani 4 kişi; 2–3 kişiyle kural kitabındaki işbirlikçi varyant ya da ayrı kutu olan Codenames: Duet oynanır.
Codenames nasıl oynanır?
İki takımın casusbaşları sırayla tek kelime ve bir sayıdan oluşan ipucu verir; saha ajanları bu ipucuna göre 5×5’lik tahtadaki 25 kelimeden kendi takımlarına ait olanları tahmin etmeye çalışır. Bir takım kendi ajanlarının tamamını bulursa kazanır; suikastçı kartı açılırsa o takım anında kaybeder.
Codenames türkçe var mı?
Evet, oyunun resmi Türkçe baskısı bulunuyor ve Türkiye’de çeşitli kutu oyunu mağazaları üzerinden satılıyor. Kurallar orijinal baskıyla birebir aynıdır, sadece tahtadaki kelimeler Türkçeye çevrilmiştir.
Codenames’te ipucu olarak hangi kelimeler yasaktır?
İpucu tek bir kelime ve bir sayıdan oluşmalıdır; tahtada açık duran 25 kelimenin hiçbiri veya bunları içeren türetilmiş kelimeler ipucu olarak kullanılamaz. Sesletime dayanan ipuçları ve mimik, parmakla gösterme gibi sözel olmayan yönlendirmeler de kurallara aykırıdır.
Codenames’te suikastçı kartı açılırsa ne olur?
Suikastçı kartını açan takım, o anda ve kesin olarak oyunu kaybeder; o sırada tahtada kaç ajan kalmış olursa olsun sonuç değişmez. Tahtada tek bir suikastçı kartı bulunduğu için rastgele açılan bir kartın suikastçı olma ihtimali 1/25, yani yaklaşık yüzde 4’tür.
Codenames Duet nedir?
Codenames Duet, standart oyunun 2 kişiye özel, rekabetçi değil işbirlikçi versiyonudur. İki oyuncu aynı tahtada, kendi anahtar kartlarına göre sırayla ipucu vererek toplam 15 ajanı belirli bir tur sayısı bitmeden bulmaya çalışır.
Kaynaklar
- Wikipedia (EN) — Codenames (board game)
- Czech Games Edition — Codenames (resmi yayıncı sayfası)
- UltraBoardGames — Codenames Game Rules
Aile masasının bir başka klasiği için UNO kurallarına da göz atabilirsiniz.