Tarot destesi aslında bir oyun destesidir — fal bakma kullanımı çok sonra eklendi. Standart kart oyunu “Fransız Tarot” (Jeu de Tarot) 78 kartla ve en yaygın biçimiyle 4 kişiyle oynanır: amaç kozları ve resimli kartları toplayıp belirli bir puana ulaşmaktır. Hedef puan sabit değildir — elinizdeki/topladığınız “oudler” (3 özel kart) sayısı arttıkça hedef düşer: hiç oudler yoksa 56 puan, 1 oudlerle 51, 2 oudlerle 41, 3 oudlerle yalnızca 36 puan yeter.
78 Kartlık Deste Nasıl Bölünür?
- 56 renkli kart: 4 renk (Pique/Maça, Cœur/Kupa, Carreau/Karo, Trèfle/Sinek), her renkte 14 kart — Roi (Papaz), Dame (Kız), Cavalier (Atlı), Valet (Vale) ve 10’danAs’a kadar 10 sayı kartı.
- 21 koz (atout): 1’den 21’e numaralandırılmış, numara aynı zamanda gücü gösterir; 21 en güçlü, 1 (“petit”) en zayıf kozdur.
- 1 excuse: mandolin çalan bir figürle betimlenen, renk veya koz oynama zorunluluğundan muaf tutan özel bir kart (bir tür joker).
21, petit (1) ve excuse birlikte “3 bout” ya da “3 oudler” olarak anılır; oyunun stratejisi büyük ölçüde bu üç kartın etrafında döner. Aynı fiziksel deste hem bu oyunda hem de fal bakmada kullanılır, ama ikisi birbirinden tamamen ayrı kullanımlardır — bu sayfanın sonunda kısaca değiniyoruz.
Dağıtım ve Chien (Kullanılmayan 6 Kart)
En düşük kartı çeken dağıtır (eşitlikte Pique > Cœur > Carreau > Trèfle sırası geçerlidir, Trèfle Ası en düşük karttır). Deste, dağıtıcının karşısındaki oyuncu tarafından kesilir. Dağıtıcı kartları üçer üçer, saat yönünün tersine dağıtır; dağıtım sırasında ilk veya son kart asla kenara ayrılamaz. Sonunda her oyuncuda 18 kart, masanın ortasında ise “chien” denen 6 kart kalır. Chien Fransızca’da “köpek” demektir; iskambil dilindeki karşılığı kapalı kalan ortak kart grubudur.
Açık Artırma: Petite, Garde, Garde Sans, Garde Contre
Dağıtıcının sağındaki oyuncu konuşmaya başlar, sırayla devam edilir; her oyuncu yalnızca bir kez söz alır — ya geçer ya da önceki teklifin üzerine çıkar. Dört teklif, artan güce göre:
- Prise (Petite): yaklaşık yüzde 50 başarı şansı veren, orta kuvvette bir elle açılan en düşük teklif.
- Garde: genellikle ilk teklif olarak kullanılır; alıcı başarı şansını riskinden belirgin biçimde yüksek görür.
- Garde Sans le Chien: alıcı, chien’i hiç almadan/görmeden kendi eliyle oynamayı taahhüt eder; chien’in puanları yine de kendisine sayılır.
- Garde Contre le Chien: en riskli teklif; chien hiç açılmaz ve puanları savunmaya sayılır.
Dört oyuncu da geçerse elindeki kartlar toplanır ve yeniden dağıtılır.
Chien ve Écart (Kenara Ayırma)
Prise veya Garde alınmışsa, chien’in 6 kartı açılıp alıcının eline katılır; alıcı ardından yine 6 kartı gizlice kenara ayırır (“écart”) — bu kartlar oyun sonunda kendi puanına sayılır. Kral ya da oudler kenara ayrılamaz; zorunlu kalınırsa bile savunmaya gösterilmesi gerekir. Garde Sans veya Garde Contre’de chien hiç açılmadan kapalı kalır, yalnızca puanı ilgili tarafa (sırasıyla alıcıya ya da savunmaya) yazılır.
Oynanışın Zorunlu Kuralları
- Sorulan renkten elinizde kart varsa onu oynamak zorunludur (ama elinizdeki en güçlüsünü oynamak zorunda değilsiniz).
- Sorulan renkten kartınız yoksa koz oynamak (couper) zorunludur.
- Önceki oyuncu zaten koz oynadıysa, elinizde daha güçlü koz varsa üstüne çıkmak (surcouper) zorunludur; yoksa en düşük kozu oynayabilirsiniz (“pisser”).
- Koz turunda, masadaki en güçlü kozun üstüne çıkabiliyorsanız çıkmak zorunludur; çıkamıyorsanız elinizdeki herhangi bir kozu oynayabilirsiniz.
- Ne sorulan renkte ne de kozda kartınız yoksa istediğiniz kartı atabilirsiniz (défausse).
Excuse’un özel bir statüsü var: eli açan kart excuse ise, o eldeki rengi ondan sonra oynanan kart belirler. Excuse neredeyse hiçbir zaman eli kazanmaz, ama sahibinin elinde kalır — excuse’u oynayan oyuncu, eli kazanan tarafa karşılığında değersiz küçük bir kart verir. Petit (1 numaralı koz) ise özellikle savunmasızdır: oyunun son elinde bulunursa rakip tarafından kapılabilir; buna “petit’in avı” denir. 21 ile excuse normalde taraf değiştirmez, ama excuse (şampiyonluk/chelem durumu dışında) son elde oynanırsa o da taraf değiştirir.
Üç Oudler, Dört Farklı Hedef Skor
| Alıcının elindeki oudler sayısı | Kazanmak için gereken puan |
|---|---|
| 0 oudler | 56 puan |
| 1 oudler | 51 puan |
| 2 oudler | 41 puan |
| 3 oudler | 36 puan |
Oyun toplamda 91 puan üzerinden oynanır; oudlerlerin kendisi zaten yüksek değerli olduğu için (her biri 4,5 puan) hedef, elinizdeki oudler sayısı arttıkça düşürülerek dengelenir.
Kart Puan Değerleri
- Oudler (21, petit, excuse): 4,5 puan
- Roi: 4,5 puan
- Dame: 3,5 puan
- Cavalier: 2,5 puan
- Valet: 1,5 puan
- Diğer tüm kartlar: 0,5 puan
Skor Nasıl Hesaplanır?
Her kontrat, taban olarak 25 puan değerindedir. Gerçekleşen puanla hedef arasındaki fark (fazlası kazanç, eksiği kayıp) bu tabana eklenir. Sonuç, kontrat türüne göre çarpılır: Prise ×1, Garde ×2, Garde Sans ×4, Garde Contre ×6. Üstüne varsa şu primler eklenir: poignée (elde 10/13/15 koz gösterme — sırasıyla +20/+30/+40 puan), petit au bout (son eli petit ile kazanma — kontrat çarpanıyla çarpılan +10 puan) ve chelem (tüm elleri kazanma — duyurulup başarılırsa +400, duyurulmadan başarılırsa +200, duyurulup başarısız olunursa -200 puan). Dört kişilik oyunda üç savunmacı aynı miktarı işaretler (alıcı kazanırsa kendileri için negatif, kaybederse pozitif), alıcı ise bu miktarın tam 3 katını ters işaretle alır — dört oyuncunun toplam skoru her zaman sıfırdır.
Aynı Deste, İki Ayrı Kullanım: Oyun ve Fal
Tarot kartları, 15. yüzyıl ortasında Kuzey İtalya’da (Ferrara ve Milano) standart dört renkli destelere koz kartları eklenerek bir oyun kartı olarak ortaya çıktı. Kartların fal bakmak amacıyla kullanılması çok daha sonra başladı: bilinen en eski kartomansi kaydı 1750 civarına uzanır, popülerleşmesi ise 18. yüzyılın sonuna, Etteilla ve Antoine Court de Gébelin gibi isimlere rastlar. Bugün Fransa’da tarot hem 1970’lerden beri yeniden canlanan aktif bir kart oyunu hem de kartların sembolik anlamlarına dayanan ayrı bir gelenek olarak bir arada var oluyor. Bu sayfa yalnızca oyun kurallarını anlatıyor; 78 kartın fal yorumundaki anlamları için tarot kartları ve anlamları sayfasına bakılabilir.
Sık Sorulan Sorular
Tarot kaç kişiyle oynanır?
3, 4 veya 5 kişiyle oynanabilir; resmî turnuva formatı 4 kişiliktir. 5 kişilik oyunda iki oyuncu masaya katılmaz ve chien’in boyutu değişir.
Chien nedir?
Dağıtım sırasında hiçbir oyuncuya verilmeyen, masanın ortasında kapalı kalan 6 karttır. Teklifi alan oyuncu bu kartları açıp eline katar, sonra yine 6 kart kenara ayırır.
Excuse her zaman oynanabilir mi?
Evet, excuse renk veya koz oynama zorunluluğundan muaftır ve istenilen ele oynanabilir; ama neredeyse hiçbir zaman o eli kazanmaz.
Üç oudler nedir?
21 numaralı koz, petit (1 numaralı koz) ve excuse — bu üç kart birlikte “oudler” ya da “bout” olarak anılır ve oyunun hedef puanını belirler.
Hedef puan neden oudler sayısına göre değişir?
Oudlerler zaten yüksek puanlı (4,5’ar puan) kartlar olduğu için, elinizde/topladığınız kartlar arasında kaç oudler olduğuna göre hedef aşağı çekilerek denge sağlanır: 0 oudler=56, 1=51, 2=41, 3=36 puan.
Chelem nedir?
Alıcının tüm elleri kazanmasıdır. Önceden duyurulup başarılırsa +400, duyurulmadan başarılırsa +200 puan kazandırır; duyurulup başarısız olunursa -200 puan kaybettirir.
Tarot kartları aslen fal bakmak için mi tasarlandı?
Hayır. Kartlar önce bir oyun destesi olarak ortaya çıktı; fal amaçlı kullanım yaklaşık üç asır sonra, 18. yüzyılda yaygınlaştı.
Diğer Kozlu ve Takımlı Kart Oyunları
Koz kartıyla üstüne çıkma zorunluluğu olan başka bir oyun arıyorsanız briç benzer bir mantıkla oynanır. Kart çekme kararının tamamen oyuncuda olduğu bir oyun için blackjack, kart çekme kararının hiç olmadığı bir oyun için baccarat kurallarına bakılabilir. Türk kart oyunlarından pişti ve dünya genelinde yaygın UNO da site içindeki diğer kart oyunu kuralları arasında.