Pişti, 52 kartlık standart bir iskambil destesiyle iki ya da dört kişi arasında oynanan bir kapma (kart toplama) oyunudur. Oyuna başlarken her oyuncuya 4’er kart dağıtılır, masanın ortasına da kapalı 4 kart konur ve bunlardan biri açılır. Sırası gelen oyuncu, elinden oynadığı kart masadaki üstteki kartla aynı değerdeyse ya da vale (J) oynarsa yerdeki tüm yığını toplar. Masada tek kart kalmışken bu kartı toplayan oyuncu “pişti” yapmış olur ve 10 ekstra puan kazanır; bu tek kart vale ise toplama daha yüksek puan değerindedir. Deste tükenene kadar oyun sürer, el sonunda masada kalan kartlar son toplamayı yapan tarafa verilir ve puanlar hesaplanır. Pagat.com’un derlediği kurallara göre bir taraf toplamda 151 veya daha fazla puana ulaştığında oyun biter; iki taraf aynı elde 151’i geçerse o elde daha fazla puan toplayan kazanır. Bazı masalarda bitiş sayısı 101 ya da 171 olarak da kararlaştırılır. Aşağıda dağıtımdan puan hesaplamaya kadar tüm kuralları kaynağıyla birlikte adım adım anlatıyoruz.
Pişti Nedir?
Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük, pişti’yi “bir deste kâğıtla oynanan, elinde yere atılan kâğıtların aynısından bulunan oyuncunun onu atarak yerdeki bütün kâğıtları almasına dayalı bir tür iskambil oyunu” olarak tanımlıyor ve oyunun “pişpirik” ile “pastra” adlarıyla da bilindiğini ekliyor. Kart oyunları ansiklopedisi pagat.com da pişti’yi, atma yığınının üstteki kartla eşleşilerek bütünüyle toplanabildiği “fishing” (kapma) oyunları grubunda sayıyor; kaynağa göre “pişti” kelimesi “pişmiş” anlamına gelir ve masada tek kart kalmışken yapılan, ekstra puan kazandıran bir toplamayı tarif eder.
Kaç Kişiyle, Kaç Kartla Oynanır?
Pişti en yaygın biçimiyle iki kişi arasında oynanır. Dört kişiyle oynandığında pagat.com’un kural metninde belirtildiği gibi oyuncular genellikle karşılıklı oturan iki takım hâlinde oynar; üç kişiyle oynanması da mümkündür, bu durumda her oyuncu kendi puanını ayrı tutar. Oyun, jokersiz standart 52 kartlık bir iskambil destesiyle oynanır.
Dağıtım ve Kurulum
Dağıtımı yapan oyuncu kartları karar, sağındaki oyuncu desteyi keser ve kestiği paketin alt kartına bakar; bu kart vale çıkarsa vale olmayan bir karta ulaşılana kadar kesme tekrarlanır. Ardından dağıtıcı destenin üstünden 4 kartı kapalı şekilde masanın ortasına koyar, sonra sağındaki oyuncudan başlayarak kendisiyle bitirecek şekilde her oyuncuya 4’er kart dağıtır. Masadaki 4 kapalı karttan biri açılarak atma yığını başlatılır; pagat.com’un tarifiyle “eğer bu kart bir vale ise, vale olmayan bir karta ulaşılıncaya kadar başka kartlar açılır.”
| Unsur | Sayı | Açıklama |
|---|---|---|
| Deste | 52 kart | Standart iskambil destesi, jokersiz |
| Oyuncu | 2, 3 veya 4 | 4 kişilik oyunda karşılıklı iki takım |
| Başlangıç eli | 4 kart | Her oyuncuya kapalı dağıtılır |
| Ortadaki kart | 4 (kapalı) → 1 (açık) | Masaya kapalı konan 4 karttan biri açılır |
Pişti’de Kart Toplama Kuralları
Sırası gelen oyuncu elinden bir kart oynayıp masadaki atma yığınının üstüne koyar. Oynanan kart yığının en üstündeki kartla aynı değerdeyse (örneğin 7’ye 7), oyuncu yığındaki tüm kartları toplayıp önüne kapalı şekilde koyar. Vale (J) ise değer eşleşmesi aranmaksızın her zaman yığının tamamını toplar; pagat.com’un ifadesiyle “vale oynamak da yığının üstünde ne olursa olsun yığının tamamını toplar.” Eşleşme ya da vale yoksa oyuncu elindeki kartı yığının üstüne bırakır ve sıra bir sonraki oyuncuya geçer.
“Pişti” Nedir, Nasıl Yapılır?
Masada sadece tek kart kalmışken bu kartı toplayan oyuncu “pişti” yapmış olur ve normal toplamaya ek olarak 10 puan kazanır. Ancak pişti her toplamada geçerli değildir: pagat.com’un kural metnine göre dağıtıcının sağındaki oyuncunun oynadığı ilk kart (ortadaki ilk 4 kartı toplarken) ile dağıtıcının oynadığı en son kart için pişti sayılmaz. Bu iki istisna dışında oyunun her aşamasında pişti yapılabilir.
Vale ile Pişti: Kaynaklar Arasındaki Fark
Vale ile yapılan tek kart toplamanın kaç puan ettiği konusunda kaynaklar birebir örtüşmüyor. Pagat.com’un kural metnine göre “çift pişti” (double pişti), masada tek bir vale kalmışken bu valeyi başka bir vale ile toplamak durumunda oluşur ve 20 puan değerindedir; yani hem değer eşleşmesi (vale-vale) hem tek kart toplama şartı birlikte gerçekleşmelidir. Türkçe kaynaklarda ise “vale ile pişti” ifadesi daha geniş kullanılır: masada tek kalan herhangi bir kartı vale oynayarak toplamak da 20 puan olarak anlatılır. Bu makineden ulaşılan aramalarda, hangi kullanımı doğrulayan resmi bir Türkiye turnuva yönetmeliğine rastlanmadı; bu yüzden oynamaya başlamadan önce masanızda hangi kuralın geçerli olacağını netleştirmenizi öneririz.
Blöf Varyantı: Kapalı Kart ve Sahte Pişti İddiası
Bazı masalarda oynanan, resmi temel kuralın dışında kalan yaygın bir varyant da blöf hakkıdır. Pagat.com’un tarifiyle, “masada tek kart varken sıradaki oyuncu elinden bir kartı bu kartın üstüne kapalı biçimde oynayıp pişti iddia edebilir.” İlk kartı oynayan taraf bu iddiaya inanırsa 10 puanlık normal bir pişti sayılır ve oynanan kapalı kart açılmaz. İnanmayıp kapalı kartı açtırırsa iki olasılık var: kart gerçekten eşleşiyorsa “pişti iki katına çıkar ve 20 puan sayılır”; kart blöfse ve eşleşmiyorsa, ilk kartı oynayan taraf blöfü açığa çıkardığı için 20 puan kazanır ve iki kart masada kalarak oyun sürer. Açık kart bir vale olduğunda blöf puanları da iki katına çıkar: inanılan bir vale blöfü 20 puan (çift pişti), açığa çıkan bir vale blöfü ise 40 puan değerindedir.
El Sonu: Masada Kalan Kartlar Kime Gider?
Oyuncular ellerindeki 4’er kartı bitirdiğinde, dağıtıcı destede kalan kartlardan yine 4’er kart dağıtır; bu sonraki dağıtımlarda ortaya yeniden kart konmaz. Deste tamamen tükenip son kartlar da oynandığında, atma yığınında kalan kartlar varsa pagat.com’un ifadesiyle “son yakalamayı yapan tarafa verilir.” Ardından her oyuncu ya da takım topladığı kartları sayarak puanını hesaplar ve bir sonraki elde dağıtma sırası sağdaki oyuncuya geçer.
Pişti Puan Hesaplama
| Kart / Durum | Puan |
|---|---|
| Her vale | 1 puan |
| Her as | 1 puan |
| Sinek 2’si | 2 puan |
| Karo 10’u | 3 puan |
| Kart çoğunluğu (elinde en çok kart olan taraf) | 3 puan |
| Pişti (tek kart toplama) | 10 puan |
| Çift pişti / vale ile pişti | 20 puan |
Bu tablo pagat.com’un kural metnindeki puan sistemini yansıtır. Bir maç, iki taraftan biri 151 veya daha fazla kümülatif puana ilk ulaşana kadar art arda oynanan ellerden oluşur. Ev ortamında bazı gruplar bu hedefi 101 veya 251 gibi farklı bir sayıya çekebilir; oynamaya başlamadan önce grubunuzla hedef puanı netleştirmeniz iyi olur.
Pişti’de Taktik: Valeyi Ne Zaman Oynamalı?
Valeyi doğru zamanda kullanmak pişti’de en belirleyici hamledir; yığın büyüdükçe valeyi elde tutup büyük bir toplama için saklamak, küçük bir yığın için hemen harcamaktan genellikle daha kazançlıdır. Masada tek kart bırakmamaya çalışmak, rakibe pişti fırsatı vermemenin en basit yoludur. İki kişilik oyunda oynanan kartları takip etmek, rakibin elinde hangi değerlerin kalmış olabileceğini tahmin etmenizi sağlar.
İlgili Kart Oyunları
Kart toplama ve puan biriktirmeye dayanan başka oyunlar arıyorsanız UNO kuralları, dört kişilik bir masa oyunu için King kuralları, benzer bir toplama mantığı için Pis Yedili kuralları ve Dost Kazığı kuralları rehberlerimize de göz atabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Pişti kaç kişiyle oynanır?
Pişti en yaygın biçimiyle iki kişi arasında oynanır; dört kişiyle karşılıklı oturan iki takım hâlinde de oynanabilir. Üç kişiyle oynanması da mümkündür, bu durumda her oyuncu kendi puanını ayrı tutar.
Her oyuncuya kaç kart dağıtılır?
Oyun başında her oyuncuya 4’er kart dağıtılır, masanın ortasına da kapalı 4 kart konup biri açılır. Eldeki kartlar bitince destede kalan kartlardan yine 4’er kart dağıtılır; bu sonraki dağıtımlarda ortaya yeniden kart konmaz.
Pişti nasıl yapılır, kaç puan kazandırır?
Masada tek kart kalmışken bu kartı toplayan oyuncu pişti yapmış olur ve 10 ekstra puan kazanır. Dağıtıcının sağındaki oyuncunun oynadığı ilk kart ile dağıtıcının oynadığı en son kart pişti sayılmaz.
Vale ile pişti kaç puan?
Pagat.com’un kural metnine göre masada tek kalan bir valeyi başka bir vale ile toplamak “çift pişti” sayılır ve 20 puan kazandırır. Türkçe kaynaklarda bu ifade, masada tek kalan herhangi bir kartı vale ile toplama anlamında da kullanılır; oynamadan önce masanızda hangi kuralın geçerli olacağını netleştirin.
Pişti’de puanlar nasıl hesaplanır?
Her vale ve her as 1 puan, sinek 2’si 2 puan, karo 10’u 3 puan, masadan en çok kart toplayan taraf 3 puan, pişti 10 puan ve çift pişti 20 puan değerindedir. Bu puanlar el sonunda toplanan kartlar sayılarak hesaplanır.
Pişti kaç puana kadar oynanır?
Resmi kural, bir elin sonunda 151 veya daha fazla kümülatif puana ilk ulaşan tarafı kazanan ilan eder. Ev ortamında bazı gruplar bu hedefi 101 veya 251 gibi farklı bir sayıya çekebilir.
Pişti’nin başka adı var mı?
Evet. Türk Dil Kurumu, pişti’yi “pişpirik” ve “pastra” adlarıyla da tanımlıyor; bu isimler bölgeye göre değişebilir.