Risk, dünya haritası üzerinde oynanan bir strateji kutu oyunu. Amaç bütün bölgeleri ele geçirip rakiplerin hepsini oyundan çıkarmak. Bu sayfadaki kurallar, Hasbro’nun sitesinde yayımlanan Parker Brothers kural kitapçığından (1993 baskısı) alındı. Kutundaki baskı farklıysa birkaç ayrıntı değişebilir; böyle durumlarda kendi kutundaki kitapçık geçerlidir.
Kısaca Risk:
- 2 ile 6 kişi oynar, kitapçığa göre 10 yaş ve üzeri için.
- Harita 6 kıta ve 42 bölgeden oluşur.
- Saldıran en fazla 3 kırmızı zar, savunan en fazla 2 beyaz zar atar. Zarlar eşitse savunan kazanır.
- Her tur üç adımdır: yeni ordu al ve yerleştir, istersen saldır, sonra mevzilerini güçlendir.
- Kazanan, 42 bölgenin tamamını ele geçiren oyuncudur.
Kutudan Çıkanlar
- Oyun tahtası: 6 kıtaya ve 42 bölgeye bölünmüş dünya haritası. Her kıta ayrı renkte ve 4 ile 12 arasında bölge içeriyor.
- 5 zar: 2 beyaz (savunma) ve 3 kırmızı (saldırı).
- 6 renk ordu: Her sette üç tür parça var. Piyade 1 orduya, süvari 5 orduya, topçu 10 orduya eşit. Oyun sırasında 5 piyadeyi 1 süvariyle, 2 süvariyi 1 topçuyla değiştirebilirsin.
- 56 kart: 42’si üzerinde bir bölge ve piyade, süvari ya da topçu resmi olan kartlar; 2’si üç resmi birden taşıyan joker; 12’si yalnızca Gizli Görev oyununda kullanılan görev kartları. Normal oyunda görev kartları desteden çıkarılır.
Oyun Kurulumu
Her oyuncu bir renk seçer ve oyuncu sayısına göre başlangıç piyadelerini ayırır:
| Oyuncu sayısı | Kişi başı başlangıç ordusu |
|---|---|
| 3 | 35 |
| 4 | 30 |
| 5 | 25 |
| 6 | 20 |
İki kişilik oyunun kurulumu farklıdır, aşağıda ayrıca anlatılıyor.
- Herkes bir zar atar. En yüksek atan, bir piyadeyi istediği bölgeye koyarak o bölgeyi sahiplenir.
- Soldan devam ederek herkes sırayla boş bir bölgeye birer piyade koyar. 42 bölgenin hepsi sahiplenilene kadar sürer.
- Sonra herkes sırayla kendi bölgelerinden birine birer ek piyade koyar. Ordular bitene kadar devam edilir. Bir bölgedeki ordu sayısının sınırı yoktur.
- Kartlar karıştırılıp kapalı deste olarak tahtanın yanına konur. İlk orduyu yerleştiren oyuncu ilk turu oynar.
Bir Tur Nasıl Oynanır?
Her tur sırasıyla üç adımdan oluşur: yeni orduları alıp yerleştirmek, istersen saldırmak ve mevzini güçlendirmek.
1. Yeni ordu almak
Turun başında aldığın ordu sayısı dört kaynaktan gelir:
- Bölge sayısı: Elindeki bölge sayısını 3’e böl, küsuratı at. 11 bölge 3 ordu, 14 bölge 4 ordu, 17 bölge 5 ordu eder. 9’dan az bölgen olsa bile her tur en az 3 ordu alırsın.
- Kıtalar: Turun başında bir kıtanın bütün bölgeleri sendeyse o kıtanın ek ordusunu alırsın. Her kıtanın kaç ordu verdiği tahtanın sol alt köşesindeki tabloda yazar.
- Kart setleri: Aşağıda anlatılan setleri bozdurarak ordu alırsın.
- Kartta resmi olan bölge: Bozdurduğun 3 karttan birinde senin elindeki bir bölge varsa 2 ek ordu alırsın ve bu iki orduyu o bölgeye koymak zorundasın. Bir turda bu yolla en fazla 2 ek ordu alınabilir.
Kartlar ve set bozdurma
En az bir bölge ele geçirdiğin turun sonunda desteden bir kart çekersin. Kaç bölge aldığın fark etmez, tek kart. Üç kartlık setler şunlardır: aynı resimden 3 kart, üç farklı resimden birer kart ya da herhangi 2 kart ve bir joker.
Seti hemen bozdurmak zorunda değilsin. Ama turun başında elinde 5 ya da 6 kart varsa en az bir set bozdurmak zorundasın. Bir setin değeri, oyunda o ana kadar herkesin bozdurduğu set sayısına göre artar:
| Oyunda bozdurulan set | Verdiği ordu |
|---|---|
| 1. | 4 |
| 2. | 6 |
| 3. | 8 |
| 4. | 10 |
| 5. | 12 |
| 6. | 15 |
| 7. | 20 |
| 8. | 25 |
Altıncı setten sonra her yeni set öncekinden 5 ordu fazla verir. Yani senin ilk setin oyunun üçüncü seti ise 8 ordu alırsın. Bu kural oyunun sonlarına doğru set bozdurmayı çok değerli yapar.
2. Saldırı
Saldırmak zorunlu değil. Saldırırsan şu kurallar geçerli:
- Yalnızca kendi bölgene komşu olan ya da kesikli çizgiyle bağlanan bir bölgeye saldırabilirsin. Haritanın iki ucundaki Alaska ile Kamçatka da komşu sayılır.
- Saldırdığın bölgede en az 2 ordu olmalı.
- Saldıran 1, 2 ya da 3 kırmızı zar atar ve bölgesinde attığı zar sayısından en az bir fazla ordu bulunmalıdır. Yani 3 zar atmak için 4 ordu gerekir.
- Savunan 1 ya da 2 beyaz zar atar. 2 zar atmak için bölgesinde en az 2 ordu olmalıdır.
- İki taraf da kaç zar atacağını önceden söyler ve zarlar aynı anda atılır.
Savaşın sonucu: İki tarafın en yüksek zarı karşılaştırılır. Saldıranınki yüksekse savunan bir ordu kaybeder; savunanınki yüksekse saldıran bir ordu kaybeder. İki taraf da birden fazla zar attıysa ikinci en yüksek zarlar da karşılaştırılır. Eşitlikte her zaman savunan kazanır. Saldıran tek atışta en fazla 2 ordu kaybedebilir.
Bir bölgedeki son orduyu yendiğinde bölgeyi alırsın ve hemen içine en az son atışta kullandığın zar sayısı kadar ordu taşımalısın. Saldırdığın bölgede de en az bir ordu kalmalı; haritada hiçbir bölge boş kalamaz.
Bir rakibin son ordusunu yok edersen elindeki bütün kartlar sana geçer. Bu kartlarla elin 6 veya daha fazla karta çıkarsa hemen set bozdurup elini 4 veya daha az karta indirmen gerekir.
3. Mevzi güçlendirme
Turunu bitirirken istersen ordularını kaydırabilirsin. Bunun için saldırmış ya da bölge almış olmak gerekmez. Kural dar: yalnızca bir bölgenden, ona komşu yalnızca bir bölgene istediğin kadar ordu taşıyabilirsin ve çıktığın bölgede en az bir ordu bırakmalısın. Sonra zarları soldaki oyuncuya verirsin.
Zar Olasılıkları: Eşitlik Savunanın Ama 3 Zar Yine Avantajlı
“Eşitlikte savunan kazanır” kuralı savunmayı güçlü gösterir. Bunun ne kadar güçlü olduğunu görmek için bütün zar kombinasyonlarını tek tek saydık. Aşağıdaki oranlar bu sayımın sonucu:
| Saldıran zar | Savunan zar | Sonuç olasılıkları |
|---|---|---|
| 1 | 1 | Saldıran kazanır yüzde 41,67 · savunan kazanır yüzde 58,33 |
| 2 | 1 | Saldıran kazanır yüzde 57,87 · savunan kazanır yüzde 42,13 |
| 3 | 1 | Saldıran kazanır yüzde 65,97 · savunan kazanır yüzde 34,03 |
| 1 | 2 | Saldıran kazanır yüzde 25,46 · savunan kazanır yüzde 74,54 |
| 2 | 2 | Savunan 2 kaybeder yüzde 22,76 · birer kayıp yüzde 32,41 · saldıran 2 kaybeder yüzde 44,83 |
| 3 | 2 | Savunan 2 kaybeder yüzde 37,17 · birer kayıp yüzde 33,58 · saldıran 2 kaybeder yüzde 29,26 |
Tablodan çıkan sonuçlar:
- Tek zarla tek zara karşı saldırmak kötü bir anlaşma. Eşitlikler savunana gittiği için saldıran yalnızca yüzde 41,67 kazanır.
- 3 zara karşı 2 zar, eşitlik kuralına rağmen saldıranın lehine. Bir atışta saldıran ortalama 0,92 ordu, savunan ortalama 1,08 ordu kaybeder. Kitapçıktaki “ne kadar çok zar atarsan kazanma şansın o kadar artar” ipucunun sayısal karşılığı bu.
- 2 zara karşı 2 zar saldıran için kötü: Saldıranın iki ordu kaybetme olasılığı (yüzde 44,83), savunanınkinin (yüzde 22,76) neredeyse iki katı.
Pratikte bu, saldırıyı mümkün olduğunca 3 zarla, yani en az 4 ordulu bölgeden yapmak demek. Zarlar her atışta bağımsızdır; üst üste kaybetmek bir sonraki atışın şansını değiştirmez.
İki Kişilik Risk
İki kişilik oyunda tahtada iki oyuncunun yanında bir de tarafsız ordu vardır. Kurulum şöyle:
- Her iki oyuncu kendi rengini, biri de üçüncü bir rengi tarafsız olarak seçer. Üç setten 40’ar piyade ayrılır.
- Görev kartları ve 2 joker desteden çıkarılır. Kalan 42 bölge kartı karıştırılıp üç eşit desteye bölünür; her oyuncu bir deste seçer, kalan deste tarafsızdır.
- Herkes kendi destesindeki 14 bölgeye birer piyade koyar; tarafsız destenin 14 bölgesine de birer tarafsız piyade konur.
- Sonra oyuncular sırayla kendi bölgelerine 2 piyade, ardından istedikleri bir tarafsız bölgeye 1 tarafsız ordu koyar. Tarafsız orduları rakibin önünü kesmek için kullanırsın.
- Jokerler desteye geri konur ve oyun başlar.
Tarafsız bir bölgeye saldırıldığında o bölgeyi rakip oyuncu savunur ve zarları o atar. Tarafsız ordular saldırmaz, takviye almaz. Kazanmak için yalnızca rakibin bütün bölgelerini almak yeter; tarafsız orduları yok etmek gerekmez.
Daha Kısa Oyun: Karargâh Kuralı
Kitapçık, oyunu kısaltmak için bir seçenek sunar. Kurulumdan sonra herkes kendi bölgelerinden birini gizlice karargâh seçer, o bölgenin kartını kapalı olarak önüne koyar ve sonra herkes aynı anda kartını açar. Amaç kendi karargâhını elinde tutarken rakiplerin bütün karargâhlarını almaktır. Daha da kısaltmak için 4 kişide herhangi 2, 5 ya da 6 kişide herhangi 3 rakip karargâhı almak yeter. Karargâhı alınan oyuncu oyundan çıkmaz, yalnızca kartını alan oyuncuya verir.
Gizli Görev Risk
3 ile 6 kişi için olan bu türde 12 görev kartı kullanılır. Her oyuncuya kapalı bir görev kartı dağıtılır ve görevini ilk tamamlayıp kartını gösteren kazanır. Kurulumda bölgeler sırayla seçilmez; jokerler çıkarılmış destenin bütün kartları dağıtılır ve herkes elindeki kartlardaki bölgelere yerleşir. Kitapçık bir ayrıntıya dikkat çeker: Görevin bir rengin ordularını yok etmekse ve o rengin son ordusunu başka bir oyuncu yok ederse, görevini yine tamamlamış sayılırsın.
Usta Oyuncular İçin Varyantlar
Kitapçık, şansın payını azaltmak isteyenler için isteğe bağlı kurallar da veriyor:
- Yavaş artan kart değeri: Setlerin değeri ikişer değil birer artar: 4, 5, 6 ve böyle devam eder.
- Yeniden zar: Saldırdığın ya da saldırıyı başlattığın bölgenin kartı elindeyse, o kartı açarak o bölgeyle ilgili her savaşta bir zarı yeniden atabilirsin. Bu kart savunmada kullanılamaz.
- Komutan: Saldırırken turda bir kez, attığın zarlardan birini 6’ya çevirebilirsin.
Kitapçıktaki Üç Strateji İpucu
- Kıtaların tamamını al: Bütün kıta, tur başında ek ordu demek.
- Rakiplerini izle: Komşu bölgelerde ordu biriktiren bir rakip büyük ihtimalle saldırıya hazırlanıyordur.
- Sınırlarını güçlendir: Düşman bölgelerine komşu olan bölgelerine ordu yığ.
Zar yerine taşlarla düşünülen strateji oyunlarını seviyorsan satranç, ticaret ve kaynak yönetimi için Catan ve Monopoly, iki kişilik bir savaş oyunu için Amiral Battı sayfalarına da bakabilirsin.
Sık sorulan sorular
Risk kaç kişiyle oynanır?
Kural kitapçığına göre 2 ile 6 kişi arasında oynanır. 3 kişide herkes 35, 4 kişide 30, 5 kişide 25, 6 kişide 20 orduyla başlar. İki kişilik oyunda tarafsız bir üçüncü ordu kullanılır.
Risk’te zarlar eşit gelirse ne olur?
Eşitlikte her zaman savunan kazanır ve saldıran bir ordu kaybeder. Buna rağmen 3 zarla 2 zara karşı saldıran, bir atışta ortalama savunandan daha az ordu kaybeder.
Risk’te her tur kaç ordu alınır?
Elindeki bölge sayısının 3’e bölümü kadar (küsurat atılır), ama en az 3 ordu. Buna tamamını elinde tuttuğun kıtaların ek ordusu ve bozdurduğun kart setlerinin ordusu eklenir.
Risk kartları kaç ordu verir?
Oyunda bozdurulan ilk set 4, ikinci 6, üçüncü 8, dördüncü 10, beşinci 12, altıncı 15 ordu verir. Sonraki her set 5 ordu fazla verir: 20, 25 ve böyle devam eder. Sayım herkesin bozdurduğu setlere göre yapılır.
Risk’te kaç zarla saldırılır?
Saldıran 1, 2 ya da 3 zar atar ve bölgesinde attığı zar sayısından en az bir fazla ordu olmalıdır. Savunan 1 ya da 2 zar atar; 2 zar için bölgesinde en az 2 ordu gerekir.
Risk oyununu kim kazanır?
Klasik oyunda haritadaki 42 bölgenin tamamını ele geçirip bütün rakipleri oyundan çıkaran oyuncu kazanır. Gizli Görev türünde ise kendi görev kartındaki görevi ilk tamamlayan kazanır.